• Tên khoa học: Paphiopedilum helenae Aver. 1996

• Tên Việt: Hài lùn; Hài hê len; Hài vàng

• Tổng quan: Đây là một loài lan được ghi nhận ở miền Bắc Việt Nam và miền Nam Trung Quốc, phân bố trên các vách đá vôi dựng đứng, bị xói mòn mạnh, thường quay về hướng Bắc. Cây sống trong các kiểu rừng nguyên sinh, rừng hỗn giao, rừng lá rộng khô thưa và rừng có cây lá kim, ở độ cao khoảng 100–900 m. Loài này thuộc nhóm lan bám đá (thạch lan), ưa khí hậu nóng đến ấm, và đặc biệt có kích thước nhỏ nhất trong chi, nên rất hiếm và khó phát hiện trong tự nhiên.

• Mô tả: Cây nhỏ, bám chặt trên đá vôi, mang 3–5 lá xếp hai dãy, lá dày, cứng, mọng nước, hình thuôn ngược đến bầu dục, đầu lá tù và có ba răng nhỏ, mặt lá xanh, mặt dưới gần gốc có vài đốm tím nhạt. Hoa nở vào cuối mùa hè đến mùa thu, mọc trên cần hoa ngắn khoảng 4–7 cm, hơi đứng hoặc hơi rủ, phủ nhiều lông tơ màu tím đen khá đặc trưng. Mỗi cần chỉ có một hoa, mọc từ một lá bắc nhỏ, làm cho tổng thể cây tuy rất nhỏ nhưng có nét độc đáo và giá trị sưu tầm cao đối với người chơi lan rừng Việt Nam.

• Đồng danh: Paphiopedilum delicatum Liu & Zhang 2001; Paphiopedilum helenae f. aureum O.Gruss & Roeth 1999; Paphiopedilum helenae var. peschutteri Roete 2010

(Nguồn: orchidspecies.com)