1. Trồng bonsai mini ngay từ chậu có kích thước phù hợp

Việc lựa chọn chậu là bước đầu tiên và cũng rất quan trọng khi trồng bonsai mini. Nếu cây được trồng ngay từ đầu trong chiếc chậu có kích thước phù hợp với dáng và thế cây thì việc định hình bộ rễ sẽ thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế phải cắt tỉa hoặc thu nhỏ rễ khi sang chậu về sau. Trong điều kiện chậu nhỏ, bộ rễ sẽ tự thích nghi với không gian sinh trưởng và phát triển cân đối với kích thước của cây.

2. Hướng dẫn trồng bonsai mini đúng kỹ thuật

Việc lựa chọn chậu cần căn cứ vào dáng và thế của cây cũng như ý tưởng tạo hình hoặc tiểu cảnh.

- Cây có kích thước thấp và nhỏ nên chọn chậu cạn.

- Cây cao, dáng trực nên sử dụng chậu sâu.

- Cây dáng trực trồng thẳng, cây dáng xiêu trồng nghiêng, còn cây dáng thác đổ cần đặt theo tư thế nằm để thể hiện đúng đặc điểm của thế cây.

Một trong những điểm tạo nên giá trị của bonsai là bộ rễ nổi trên mặt chậu. Tuy nhiên, do bonsai mini được trồng trong chậu nhỏ nên lượng đất ít, độ ẩm và dinh dưỡng không nhiều. Vì vậy, rễ thường có xu hướng phát triển xuống sâu để tìm nguồn nước và chất dinh dưỡng.

Để tạo bộ rễ nổi đẹp, nên phủ lên rễ một lớp đất ẩm trong giai đoạn đầu nhằm kích thích rễ phát triển theo ý muốn. Khi cây đã sinh trưởng ổn định, có thể từ từ gạt bỏ lớp đất này để bộ rễ lộ ra tự nhiên và đẹp mắt.

3. Luôn duy trì độ ẩm cho chậu bonsai mini

Do lượng đất trong chậu nhỏ rất ít nên khả năng giữ nước kém và đất dễ bị khô. Vì vậy, việc duy trì độ ẩm ổn định là yêu cầu quan trọng, nhất là đối với người mới bắt đầu chơi bonsai mini. Có thể áp dụng một trong hai phương pháp sau:

Cách 1

Đặt chậu bonsai mini vào bên trong một chậu lớn hơn đã được tưới đủ nước.

Nhờ lớp đất trong chậu lớn luôn giữ được độ ẩm, chậu bonsai bên trong cũng được làm mát và hạn chế bị khô đất. Ưu điểm của phương pháp này là có thể áp dụng với hầu hết các loài cây.

Nhược điểm là trong thời gian chăm sóc sẽ khó quan sát toàn bộ vẻ đẹp của cây. Khi cần trưng bày, chỉ việc lấy chậu bonsai mini ra khỏi chậu lớn. Ngoài ra, có thể kết hợp tạo tiểu cảnh cho chậu lớn để vừa bảo đảm tính thẩm mỹ, vừa giữ ẩm hiệu quả.

Cách 2

Đặt chậu bonsai mini trong khay hoặc bể nước.

Mực nước chỉ nên ngang hoặc thấp hơn mặt đáy chậu để tránh nước tràn vào gây úng rễ. Cách làm này giúp đất luôn mát và giữ được độ ẩm tốt.

Ưu điểm là người chơi vẫn có thể quan sát và thưởng thức vẻ đẹp của cây. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thích hợp với một số loài như lộc vừng, phi lao (dương), sanh, si, bồ đề...

Khi tưới nước, cần tránh tưới quá nhiều làm úng bộ rễ. Nên dùng bình phun sương tưới đều lên bề mặt đất khoảng hai lần mỗi ngày, vào buổi sáng từ 7–9 giờ và buổi chiều từ 17–19 giờ.

Trong những ngày nắng nóng, nên kết hợp thêm một trong hai phương pháp giữ ẩm nêu trên thay vì tăng lượng nước tưới.

4. Bón phân cho bonsai mini

Do chậu có kích thước nhỏ nên việc bón phân thường gặp nhiều khó khăn như phân dễ bị nước mưa cuốn trôi, côn trùng tha đi hoặc gió làm bay mất.

Để hạn chế tình trạng này, nên dùng que nhỏ tạo một lỗ gần gốc cây, đặt viên phân xuống rồi lấp đất lại. Cách làm này giúp phân giữ được lâu hơn và cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả.

5. Cắt tỉa và tạo hình bonsai mini

Khi cắt tỉa bonsai mini cần sử dụng các dụng cụ thật sắc bén và thao tác nhẹ nhàng, chính xác.

Bonsai vốn là thú chơi đề cao sự kiên nhẫn và tĩnh tại. Với bonsai mini, yêu cầu này càng cao hơn bởi kích thước lá, cành và thân đều rất nhỏ. Người chơi nên giữ tinh thần thư thái, hít thở đều trước khi thực hiện các thao tác cắt tỉa để tránh làm rung cây hoặc cắt nhầm những cành quan trọng.

Việc cắt phải dứt khoát nhưng nhẹ nhàng nhằm tạo vết cắt đẹp và giúp cây nhanh hồi phục.

Trong quá trình tạo hình, cần giữ cơ thể thư giãn và thao tác bình tĩnh. Nếu quá căng thẳng hoặc run tay, cây dễ bị lung lay, ảnh hưởng đến bộ rễ, cành và lá.

Khi tạo dáng bonsai mini cần tuân thủ ba nguyên tắc cơ bản là cân bằng tổng thể, cân bằng cấu trúc và sự hài hòa.

- Cân bằng tổng thể giữa tán cây, chiều cao, mặt đất và tiểu cảnh.

- Cân bằng cấu trúc giữa rễ, thân và ngọn.

- Đảm bảo sự hài hòa giữa cây với kích thước và kiểu dáng của chậu.

Tạo hình bonsai mini khó hơn bonsai thông thường do cành nhỏ và mềm, đòi hỏi người thực hiện phải có sự tập trung cao độ. Trước khi uốn, cần xác định rõ dáng cây mong muốn rồi sử dụng dây kẽm mảnh để uốn từng bước, tránh bẻ mạnh tay.

Một nguyên tắc cơ bản là cành khỏe đầu tiên (thường là cành thứ ba tính từ gốc lên) nên phát triển theo phương ngang để tạo nền cho tán cây. Các cành phía trên cần ngắn và nhỏ dần, không nên dài hơn cành chính nhằm giữ được sự cân đối và tự nhiên cho toàn bộ tác phẩm.

Hoa kiểng miền Tây (sưu tầm và tổng hợp)